حسين مير حيدر
21
معارف گياهى ( فارسى )
تركيبات شيميايى از نظر تركيبات شيميايى و مواد عامله در افسنطين بحرى اسانس روغنى فرّار و مادهء سانتونين و يك مادهء تلخ آرتميزين وجود دارد . طبق تجزيهاى كه از افسنطين بحرى كشمير به عمل آمده مقدار سانتونين آن از 2 - 1 درصد تغيير مىكند . در افسنطين بحرى هند علاوه بر موارد فوق دو مادهء ديگر به نام بتاسانتونين « 1 » با خاصيت ضد كرم خيلى ضعيف و پزودوسانتونين « 2 » كه فاقد خاصيت ضد كرم است ، وجود دارد . سانتونين يك تركيب متبلور به فرمول خام C 15 H 18 O 3 مىباشد كه مادهء عامل ضد كرم معده و روده است و آرتميزين از نظر تركيبات شيميايى شبيه سانتونين است . در گزارش ديگرى آمده است اسانس روغنى كه از گياه A . brevifolia به دست آمده شامل كربوكسيليك اسيد « 3 » كامفن « 4 » ، سينئول ، تويون ، كامفور « 5 » همراه با پى سيمن « 6 » و احتمالا آلفا - توياكتونيك اسيد « 7 » و بتا - توياكتونيك اسيد « 8 » است . و اسانس روغنى فرّارگونه A . Fragrans در حدود 8 / 0 - 5 / 0 درصد است كه 4 / 0 درصد آن انواع آلكالوئيدها مىباشد . و اسانس روغنى فرّارگونه A . spicigera كه از آذربايجان برداشت شده و مورد تجزيه قرار گرفته است در حدود 1 - 9 / 0 درصد بوده كه 26 / 0 درصد آن انواع آلكالوئيدها بوده است . خواص - كاربرد در هندوستان از گلها و سرشاخههاى گلدار آن به عنوان ضد كرم استفاده مىشود و از جوشاندهء يا دمكردهء برگهاى آن براى رفع تبهاى نوبهاى و تبهاى راجعه مىخورند . از نظر طبيعت مانند ساير درمنهها گرم و خشك است . و گلهاى آن ضد كرم است
--> ( 1 ) . B - Santonin ( 2 ) . Pseudo - santonin ( 3 ) . Carbloxylic acid ( 4 ) . Camphene ( 5 ) . ( - ) - Camphor ( 6 ) . P - cymene ( 7 ) . a - Thuya - Ketonic acid ( 8 ) . B - Thuya - Ketonic acid